NCDD Studiedag: Een web van webarchieven

Nederland mag dan een klein land zijn, maar we staan wereldwijd wel op nummer 3 wat betreft het aantal uitgereikte domeinnamen – meer dan 5 miljoen. Ruim 14.000 daarvan worden nu door de KB verzameld en gearchiveerd in onze Web Collectie. Gisteren hield de NCDD een studiedag bij het Instituut voor Beeld en Geluid onder de titel Een web van web archieven om de Nederlandse samenwerking bij het bouwen van web collecties te bevorderen.

Dat web archivering nuttig is bleek meteen al uit de door Peter de Bode (KB) samengestelde presentatie van web sites die niet meer online te zien zijn maar wel in ons KB web archief aanwezig zijn. Ook de gastheer Tom de Smet van Beeld en Geluid zei dat hun audiovisuele collectie niet meer los te koppelen is van wat er op het web gebeurt. En dat geldt voor veel organisaties in Nederland. Niet alleen worden web collecties aangelegd omdat het gezien wordt als cultureel erfgoed (zoals door de KB) maar er zijn ook veel organisaties die aan web archivering doen om te voldoen aan de Archiefwet. De NDE werkgroep Web Archivering heeft een onderzoek onder 22 Nederlandse instellingen gedaan om te kijken of er al onderling samengewerkt wordt (de N van NDE is immers “netwerk”). Conclusie is dat dit nog aanzienlijk verbeterd kan worden. De overgrote meerderheid doet pas sinds de laatste 3 jaar iets aan web archivering (de KB sinds 2007), waarbij dan een groot gedeelte dit heeft uitbesteed aan commerciële bedrijven (waardoor ze bijvoorbeeld “geen idee” hadden van de tools die gebruikt werden om de websites binnen te halen: een cruciaal en zeer kwetsbaar onderdeel). Naast het verzamelen van web sites, komt ook de (technisch moeilijke) wens om sociale media te gaan bewaren – waar overigens weer allerlei privacy aspecten aan zitten.

Keynote spreker Herbert van de Sompel (onderzoeker bij Los Alamos National Laboratory, tijdelijk werkzaam bij DANS) demonstreerde een aantal technische oplossingen om ook web archieven die alleen ter plekke en dus niet online raadpleegbaar zijn, toch met elkaar te verbinden, zodat gebruikers weten wie wat bewaart en zelfs een overzicht in de tijd kunnen krijgen op basis van verschillende data waarop een snapshot van de website is gemaakt (memento, memgator ). Ook incomplete pagina’s (het is niet altijd mogelijk alles van een website binnen te halen) zou je op deze wijze kunnen “reconstrueren”, waarbij je je natuurlijk wel moet realiseren in hoeverre dit “authentiek” is.

Filip Boudrez van het Stadsarchief Antwerpen doet al sinds de jaren 90 aan web archivering, waarbij bewijsvorming en verantwoording het uitgangspunt vormen. Hij beschreef de overwegingen bij verschillende stappen en de manieren waarop aan kwaliteitscontrole gedaan wordt, waaronder handmatige controle door vrijwilligers. Documentatie over alle besluitvorming wordt nauwkeurig per web site vastgelegd.

Naast web archivering kennen we tegenwoordig ook web archeologie, dankzij het NDE project van Tjarda de Haan, waarbij De Digitale Stad van Amsterdam gereconstrueerd wordt aan de hand van verzamelde informatie op oude dragers in combinatie met nieuwe technieken.

Rafaël Rozendaal, een web kunstenaar gaf zijn visie op hoe zijn kunst bewaard zou moeten blijven en welke maatregelen hij neemt om zijn kunst zo lang mogelijk werkend te houden, onder het motto “als het niet meer werkt, wordt het archief” (bijvoorbeeld omdat de gebruikte tools niet langer in combinatie werken of het beoogde effect bereiken).

Kees Teszelszky (KB afdeling Onderzoek) toonde de eerste Nederlandse website en vertelde over zijn onderzoek naar de context van de KB Web Collectie in relatie tot wat anderen doen en wat er wellicht meer zou kunnen om het Nederlandse web in web collecties vast te leggen. Samenwerking is ook hier weer het toverwoord.

Dat erfgoed instellingen en overheidsinstellingen elkaar daarbij moeten vinden, vertelde Nick Chapel (Erfgoedinspectie) op basis van het binnenkort te verschijnen rapport: hoewel wettelijk verplicht, schiet de Centrale Overheid nog schromelijk tekort wat betreft het archiveren van hun eigen websites en de bijbehorende sociale media.

In een afsluitend panel werden de NCDD Expert groep Webarchivering gepresenteerd, en werden mogelijke initiatieven met het publiek in de zaal bediscussieerd, onder deskundige leiding van de dagvoorzitter Jantje Steenhuis, stadsarchivaris van Rotterdam.  Aan de slag dus maar, de tijd is er rijp voor!

Barbara Sierman

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s